Natura 2000 - zagadnienia

Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 to nowe podejście do ochrony przyrody we wszystkich krajach Unii Europejskiej obowiązujące w Polsce od 1 maja 2004r. Jest to system ochrony zagrożonych lub bardzo rzadkich gatunków roślin, a także zwierząt czy charakterystycznych siedlisk przyrodniczych całej Europy.

Wyznacza się te obszary wg:

  • dyrektyw Unii Europejskiej:

- 92/43/EWG z 21 maja 1992r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (tzw. Dyrektywy Siedliskowej),

- 79/409/EWG z 2 kwietnia 1979r. w sprawie ochrony dzikich ptaków (tzw. Dyrektywy Ptasiej),

  • prawa krajowego (w Polsce - ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody),
  • w oparciu o naukowe kryteria inwentaryzacji przyrodniczej i weryfikację w terenie.


Obszary Natura 2000 muszą łączyć potrzebę ochrony zagrożonych gatunków i siedlisk z poprawą warunków życia mieszkańców.

Cel sieci Natura 2000 - to zachowanie dla przyszłych pokoleń ważnych z europejskiego punktu widzenia terenów, których wartości przyrodnicze są charakterystyczne i wyjątkowe.


Krajobraz polskich obiektów chronionych w systemie NATURA 2000

A. agresywny, abstrakcyjny, agrarny, alegoryczny, aluzyjny, ascetyczny, autonomiczny, autentyczny, aksamitny, apatyczny, asymetryczny, atrakcyjny, archaiczny, akuratny, alternatywny, astronomiczny,

B. bajeczny, banalny, baśniowy, bezbarwny, bezkresny, bezkształtny, bezludny, bliski, bujny, barwny, biblijny, binarny, biedny, bociani, bogaty, barokowy, burzliwy, błękitny, bezużyteczny, byle jaki,

C. chaotyczny, chłodny, ciasny, ckliwy, czysty, cyfrowy,

D. depresyjny, dobitny, deflacyjny, dojrzały, dumny, duszny, dziewiczy, dżdżysty, dziwny, dziki, dopasowany, dychotomiczny,

E. efektowny, egzotyczny, esencjonalny, estetyczny, ekscentryczny, ekstremalny, elegijny, eoliczny, euforyczny, ezoteryczny,

F. falisty, fantastyczny, foremny, frapujący, funkcjonalny, fliszowy, fasadowy, florystyczny, fotogeniczny,

G. gęsty, głęboki, gościnny, graniasty, groźny, głuchy, goły, glacjalny, gładki,

H. harmonijny, hermetyczny, historyczny, helleński, horyzontalny, homeostatyczny, homogeniczny,

I. idealny, izolowany, idylliczny, inspirujący, immanentny, imponujący, inwersyjny, industrialny, izotropowy, inny,

J. jaskrawy, jasny, jednostajny, jednolity, jaśniejący, jasełkowy, juwenilny, jedyny, jesienny,

K. kamienny, kaskadowy, kardynalny, kaskadowy, klasyczny, kuriozalny, klaustrofobiczny, klarowny, koncentryczny, konwencjonalny, kopiasty, kręty, kuszący, kwitnący, kresowy, kreci, kontrastowy, kuszący,

L. lapidarny, lekki, logiczny, ludowy, luźny, ludyczny, lessowy, liryczny, lokalny,

Ł. ładny, łaciaty, łysy, łzawy, łagodny,

M. macierzysty, magiczny, magmowy, megalityczny, majestatyczny, malowany, malowniczy, markotny, melancholijny, męczący, mętny, mglisty, miejski, miejscowy, mieszany, militarny, morski, majowy, milczący, miniaturowy, młody, mnemoniczny, modry, modny, mokry, monotonny, monumentalny, mazowiecki, moręgowaty, mroczny, mroźny, martwy, mozaikowy,

N. nakrapiany, nieckowaty, niecodzienny, niegościnny, nieprzyjazny niemy, niepowszedni, niespotykany, niesamowity, nieurodziwy, niewzruszony, nieznośny, niejasny, natarczywy, nieoznaczony, nastrojowy, nagi, nieziemski, naturalny, neutralny, niszowy, nobliwy, nowy, nowoczesny, nudny, nieziemski, nasz, niepowtarzalny, niski, nęcący, nierozpoznany, niedostępny, nijaki,

O. obcy, obnażony, orientalny, oniryczny, ociężały, oddalony, odludny, odwieczny, ojczysty, olśniewający, ołowiany, oślepiający, oświetlony, osobliwy, odrzucający, opuszczony, ospały, obojętny, obfity, odległy, odzyskany, ograniczony, ospały, ogołocony, ostry, ostentacyjny, obły,

P. pasiasty, pastelowy, pełny, plastyczny, płodny, płowy, pobudzający, pocięty, podniosły, pogodny, ponury, posępny, pożółkły, podmiejski, prastary, pręgowaty, przepaścisty, przyciszony, przytulny, przyjazny, polski, pastelowy, paradoksalny, przydatny, patetyczny, plastyczny, prozaiczny, prowizoryczny, prosty, popularny, piękny, pusty, ptasi,

R. rajski, relatywny, rodzinny, rozległy, rozczłonkowany, rozgrzany, rześki, rzadki, romantyczny, relaksujący, radosny, racjonalny, reprezentatywny, rutynowy, rubaszny, rozstajny, reliktowy, ruderalny, ruchomy, różnorodny, rozkoszny, rozpoznany,

S. sekretny, sielski, skryty, skrzący, spróchniały, swojski, swobodny, spoisty, szorstki, srebrzysty, skondensowany, subtelny, sasankowy, swoisty, stalowy, szkaradny, szalony, sentymentalny, starożytny, skomplikowany, sztuczny,

Ś. świeży, świetlisty, śnieżny, świąteczny, śliczny, śmiały, skromny, śpiący, święty,

T. tęskny, tęczowy, typowy, tubylczy, transcendentny, transparentny, trwały, trudny,

U. upajający, upojny, upozorowany, urzekający, uroczy, ustronny, uspakajający, uduchowiony, ulubiony, ujmujący, uroczysty, utracony, utylitarny, użyteczny,

W. warowny, wietrzny, wiejski, wioskowy, wonny, wielobarwny, wypłowiały, wybujały, wymarły, wyiskrzony, wypełniony, wzniosły, wrogi, wartościowy, wyjątkowy, więdnący, wiosenny, wertykalny, wirtualny, witalny, wizjonerski, wolny, wodny,

Z. zawiesisty, zabagniony, zachwycający, zadziwiający, zapłakany, zagmatwany, zastanawiający, zdumiewający, zmienny, zrównoważony, zsiniały, zrudziały, zimowy, zapoznany, zwykły, zaskakujący, zachęcający, zawiły, zagadkowy, zakrzaczony, zaginiony, zastygły, zapraszający, złocisty, zasłonięty, zużyty, zupełny, zapadły, zacny,

Ż. żałosny, żyzny, żywy, żytni.


Czy Natura 2000 jest szansą czy barierą dla turystyki?

Obszary Natura 2000 w Polsce często wyznacza się na istniejących już obszarach chronionych (np. w parkach narodowych, krajobrazowych, rezerwatach, zespołach przyrodniczo - krajobrazowych), a więc na terenach już tradycyjnie turystycznych. Z wymogami ochronnymi tych nowych obszarów trzeba się zapoznać i uwzględnić je, bowiem zasady odnoszące się do ochrony tych cennych siedlisk, gatunków ptaków, zwierząt i roślin są inne niż te, które dotyczą przyrody parków krajobrazowych, narodowych, rezerwatów.

Jest to o tyle istotne, bowiem, mimo, iż obszary Natura 2000 wprowadzono już w 2004r., to z badań świadomości ekologicznej społeczeństwa prowadzonych przez Instytut na rzecz Ekorozwoju wynika, iż niecałe 20% społeczeństwa zna ideę programu Natura 2000. Przyczynia się to do niepotrzebnych emocji, konfliktów ze strony samorządów gmin, mieszkańców przy tworzeniu sieci Natura 2000. Nie jest łatwe tworzenie tych obszarów, bowiem wymaga zmian społecznych, gospodarczych, prawnych. Trzeba nauczyć się gospodarowania na tych obszarach w warunkach niezbędnych dla zapewnienia ochrony zasobów różnorodności biologicznej Europy.

Turysta powinien wiedzieć, że na obszarach Natura 2000 ochroną obejmuje się bogactwo przyrodnicze Europy. Status obszaru Natura 2000 - to szansa dla rozwoju środowisk lokalnych w zgodzie ze środowiskiem przyrodniczym.

Turysta jest gościem tych terenów. Aby zechciał je odwiedzić, muszą być odpowiednio zapromowane, wyposażone w niezbędną infrastrukturę. Oznakowane muszą być szlaki turystyczne, wyznaczone ścieżki edukacyjne i przyrodniczo - leśne, wyposażone w pojemniki na odpady, biotoalety itp. Wszystko dziać musi się zgodnie z zasadami ochrony siedlisk i gatunków. Ta szczególna turystyka musi uczyć nas i gości oszczędnego gospodarowania zasobami przyrody, a tereny winny rozwijać się w myśl zasady zrównoważonego rozwoju.

Najpopularniejsze obszary cenne przyrodniczo w Polsce, to: parki narodowe, krajobrazowe, rezerwaty przyrody, obszary chronionego krajobrazu, zespoły przyrodniczo - krajobrazowe, użytki ekologiczne. 

Z chwilą członkostwa Polski w Unii Europejskiej zostaliśmy zobowiązani do tworzenia sieci obszarów Natura 2000. W Polsce obszary Natura 2000 obejmują łącznie około 21% powierzchni kraju. Nadzór nad nimi sprawuje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska i Regionalni Dyrektorzy Ochrony Środowiska.

Turystyka na obszarach Natura 2000 powinna dostrzegać zmiany klimatu i być tak organizowana, aby przeciwdziałać im. Zmiany klimatu zmuszą turystów i organizatorów turystyki do przygotowania się do nowych warunków. Turystyka będzie ograniczana w wielu popularnych dotąd kierunkach np. zamiast terenów nad Morzem Śródziemnym, turyści będą odwiedzać tereny cenne przyrodniczo w Polsce. Nastąpić może większe zainteresowanie bliskimi wyjazdami w stosunku do dalekich ze względu na wzrost cen wyjazdów, podwyższonych kosztów adaptacji infrastruktury turystycznej w związku ze zmieniającymi się warunkami (np. wzrostem cen zużycia energii elektrycznej, cieplnej, zużycia wody). Do tych zmian musimy się przygotować.