Sprawozdanie z seminarium 1

Sprawozdanie z seminariów

Seminarium towarzyszyła wystawa prezentująca gatunki i siedliska obszarów Natura 2000 Regionu Płockiego.

W pierwszym dniu pierwszego seminarium dokonano otwarcia ścieżki edukacyjnej przedstawiającej obszary Natura 2000 na Mazowszu Płockim (6 tablic edukacyjnych dwustronnych).

Podczas obydwu seminariów zrealizowano następujące zadania:


Otwarcia seminariów dokonała Wiceprezesa RCEE w Płocku Janina  Kawałczewska, przedstawiając realizatorów projektu, współorganizatorów, trenerów seminariów, koordynatora. Następnie przedstawili się uczestnicy.


Koordynator projektu - Iwona Marczak przedstawiła: cele projektu, działania, cele seminariów i program. Szczegółowo omówiła regulaminy konkursów.


Zbigniew Białecki – Wójt Gminy Łąck, na terenie której przeprowadzono gro zadań seminariów,  przedstawił informacje o gminie, o realizacji zadań strategii zrównoważonego rozwoju gminy, której ponad 50 % powierzchni to lasy, obszary cenne przyrodniczo, prawnie chronione (Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy, liczne rezerwaty przyrody, użytki ekologiczne, pomniki przyrody, 2 obszary Natura 2000), liczne jeziora (jedyne w tej części woj. mazowieckiego), działania podejmowane przez władze gminy we współpracy z innymi podmiotami na rzecz ochrony tych cennych przyrodniczo terenów, uzyskane afekty ekologiczne. Uczestnicy mieli wiele pytań do wójta.


Janina  Kawałczewska przedstawiła informacje nt. „Natura 2000 – podstawowe informacje”. W wystąpieniach zwróciła uwagę na problemy:

  • konieczności ochrony różnorodności biologicznej, podstawowe konwencje dot. różnorodności biologicznej,

  • genezę powstania, podstawy prawne i zasady tworzenia sieci Natura 2000,

  • transpozycję dyrektyw UE do polskiego prawa,

  • omówiła poszczególne formy ochrony przyrody w Polsce, w tym w woj. mazowieckim,

  • przedstawiła system zarzadzania ochroną przyrody w Polsce.

    Uczestnicy zadawali pytania dot.:

  • braku uwzględniania opinii gmin dot. obszarów Natura 2000 przez RDOŚ i GDOŚ (proces tworzenia obszarów, konsultacje PZO),

  • braku informacji o gatunkach i siedliskach poddanych ochronie w obszarach Natura 2000, większego znaczenia dla RDOŚ gatunków i siedlisk niż człowiek,

  • źle ustalone kompetencje w zakresie ochrony przyrody (bardzo mało dla powiatów, dużo- dla RDOŚ),

  • braku oznakowańobszarów, map, informacji i dostępnych ogółowi społeczeństwa, szczegółowych informacji dla gmin.

Janina  Kawałczewska przeprowadziła warsztat nt. „Obszary Natura 2000 w mojej gminie”, dokonując wprowadzenia zgodnie z konspektem. 

Uczestnicy pracowali w  grupach (wg gmin lub zamieszkiwania na danym obszarze Natura 2000.

Szczegółowo omówiła realizację zadań w gminach regionu płockiego.

Z warsztatów wynikają następujące uwagi:

  • w wielu gminach, sołectwach nie wiedziano o tworzeniu obszarów Natura 2000, a jeśli była informacja, to władze gmin nie miały pojęcia, co oznacza ta nowa forma ochrony przyrody. Bardzo często, dlatego (brak znajomości zasad funkcjonowania obszarów Natura 2000) wydawano opinie negatywne. Mimo tego, i tak utworzono obszary Natura 2000;

  • nadal brak informacji szczegółowych o wielu  obszarach (ich granicach, gatunkach i siedliskach chronionych, sposobach ich ochrony itd.);

  • projekty planów zadań ochronnych przedstawia się społeczeństwu nie tak, jak trzeba (np. duży obszar Dolina Środkowej Wisły - miał  2 spotkania w oddalonym od wielu gmin miejscu. Stąd trudności z konsultacjami). Wątpliwości budzą zapisy w projektach zadań ochronnych. Są one  często nierealne, wręcz uniemożliwiają egzystencję mieszkańców (np. zakaz wypasu bydła, koni w okresie lęgowym ptaków, wycinka dojrzałych drzewostanów lasów łęgowych (są uschnięte), zabezpieczenie przeciwpowodziowe – wyjęcie piasku z  koryta Wisły, brak dopłat dla rolników żyjących na terenach obszarów Natura 2000, zakaz przebywania w odległości 500 m od siedliska, gatunku – a tam od pokoleń są siedliska ludzi, prowadzona jest hodowla zwierząt;

  •  zakaz imprez  w okresie od 1/03do16/10. 

  • RDOŚ nie bierze pod uwagę racjonalnych wniosków gmin, mieszkańców do PZO – (nie wiedziano nic o planach ochrony dla obszarów w wielu społecznościach);

  • brak środków finansowych na dostosowanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego do PZO (planu zadań ochrony);

  • szkody wyrządzone rolnikom na obszarach Natura 2000 przez gatunki chronione (bobry) i inne zwierzęta np. dziki.

Michał Kolasiński – z-ca kierownika Urzędu Gminy Słupno przedstawił informacje nt. obszarów Natura 2000 w gminie Słupno, ich tworzeniu, współpracy z RDOŚ w Warszawie. Potrzebna jest ciągła współpraca RDOŚ i Urzędu Gminy, przedsiębiorców, sołtysów. Wiele problemów RDOŚ nie rozwiązuje.


Grażyna Zielińska – przedstawiła tematy:

  • Narzędzia ochrony sieci Natura 2000.

  • Wyzwania sieci Natury 2000.

    Uczestnicy podnosili następujące problemy:

  • trudności z bezpośrednim kontaktem z RDOŚ;

  • przedłużenie procedur wymagających opinii, uzgodnień RDOŚ;

  • nierealne podejście urzędników RDOŚ do rozwiązania kwestii spornych dot. obszarów Natura 2000 (np. zanieczyszczenia jezior, siedliska dla ptaków);

  • brak inwentaryzacji przyrodniczej udostępnianej dla gminy, miejscowego społeczeństwa;

  • brak opisu granic obszarów Natura 2000;

  • zaśmiecone obszary Natura 2000.

P. Grażyna Zielińska przeprowadziła warsztaty nt.  plany zadań ochronnych (PZO) i plany ochrony obszarów Natura 2000 – udział społeczeństwa, opinia rady gminy (na konkretnych przykładach obszarów Natura 2000).

W trakcie warsztatów wyjaśniono:

  • procedury planu zadań ochronnych i plany ochrony;

  • różnica między w/w dokumentami, ich opiniowanie, zatwierdzanie;

  • udział społeczeństwa w ich tworzeniu;

  • ważność w/w dokumentów dla gminy.

    Uczestnicy ponownie zwrócili uwagę na:

  • negatywny stosunek do obszarów ze względu na brak wiedzy i nierealne  ustalenie dla tych obszarów w PZO, brak współpracy RDOŚ ze społeczeństwem, biznesem, organizacjami społecznymi;

  • traktowanie „po macoszemu” wniosków i uwag gmin, miejscowego społeczeństwa, organizacji społecznych przez RDOŚ;

  • ograniczenie życia i działalności ludzi mieszkających na obszarach lub w ich pobliżu od pokoleń.

Drugiego dnia seminariów dr Maria Palińska przedstawiła problemy dotyczące:

  • dostępu społeczeństwa do informacji o środowisku i jego ochronie,

  • komunikacji społecznej w ochronie środowiska.

Z dyskusji z uczestnikami wynikało, iż komunikacja ze społeczeństwem na linii RDOŚ – mieszkańcy praktycznie nie istnieje (oprócz komunikatów w internecie, ogłoszeń w urzędzie gminy), 


dr Maria Palińska przedstawiła problematykę  edukacji ekologicznej społeczeństwa dla mieszkańców obszarów Natura 2000.

  1. Uczestnicy podkreślili ważność działań w tym zakresie Regionalnego Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku i Włocławskiego Centrum Edukacji Ekologicznej we Włocławku, zaś praktycznie – żadnych działań ze strony RDOŚ i szkół. Konieczne są publikacje, szeroko dostępne materiały informacyjne (nie tylko do urzędów gmin, ale i dla szkół, organizacji społecznych, tablice informacyjne dla społeczeństwa).

  2. Pani Marzena Woźniak-Trojanowska przedstawiła następujące tematy:

  • warunki i możliwości komunikacji społecznej w Sieci Natura 2000;

  • instrumenty komunikacji społecznej;

  • jak powinien wyglądać plan komunikacji ze społeczeństwem.

Przedstawiona tematyka przyjęta była przez uczestników z olbrzymim zainteresowaniem.


dr Maria Palińska i Marzena Woźniak-Trojanowska przeprowadziły warsztaty nt. wykorzystania instrumentów komunikacji społecznej w pracy ze społeczeństwem dla funkcjonowania obszaru Natura 2000.

  1. Zwrócono uwagę na takie formy przekazu, jak: środki masowego przekazu (media), publikacje, promocję, oznakowania, tablice informacyjne, środki audiowizualne, wystawy dla społeczeństwa, imprezy na  obszarach, informacje bezpośrednie. Większość tych form wymaga dużego zaangażowania - ze strony RDOŚ i środków finansowych.

  2. Uczestnicy spotkali się:

  • z nauczycielem Szkoły Podstawowej w Łącku p. Piotrem Adamiakiem –  znanym ornitologiem, który przeprowadził zajęcia nt. edukacja na terenach Gminy Łąck w tym obszarach Natura 2000 – Uroczyska Łąckie. Duże zainteresowanie wzbudził pokaz sokoła, przykłady działań edukacyjnych prowadzone w szkołach z terenu gminy Łąck,

  • sołtysem wsi Sendeń – który przedstawił korzyści dla mieszkańców z racji rozwoju ekoturystyki (słabe grunty, brak efektów w rolnictwie, dzięki turystom lokalne społeczeństwo ma źródła finansowe);

  • kierownikiem Zielonej Szkoły w Sendeniu p. Olgą Wilczek – która opowiedziała jak powstała szkoła, przedstawiła jej program, działania na rzecz ochrony obszarów Natura 2000 i innych elementów środowiska. 

Trzeciego dnia seminariów dr Witold Lenart przedstawił problematykę:

  • narzędzi dla wstępnej analizy kontekstu społecznego (interesariusze, konflikty, wywiad, dyskusje);

  • narzędzi udziału społecznego dla społeczeństwa obszarów Natura 2000 (badanie opinii, konkursy pomysłów, analiza SWOT, debaty, internet, konsultacje społeczne, referendum, kolegialne organy udziału społecznego, umowy o współpracy).

Podczas warsztatu prowadzonych przez dr Witolda Lenarta oraz Marcina Pikonia zwrócono uwagę na podstawowe metody aktywizacji społeczeństwa na rzecz obszaru Natura 2000.


Koordynator projektu Iwona Marczak omówiła zadania dla uczestników między seminariami;

  • opracowanie planu komunikacji ze społeczeństwem obszaru Natura 2000;

  • opracować program edukacji ekologicznej społeczeństwa terenów Natura 2000;

  • rozpropagować regulaminy konkursów dot. obszarów Natura 2000.

Warsztaty terenowe nt. pozarządowe organizacje ekologiczne dla tworzenia i funkcjonowania obszarów Natura 2000 na przykładzie Regionu Płockiego w RCEE w Płocku poprowadziła p.  Janina Kawałczewska.

  1. Uczestnicy pytali:

  • o pozyskiwanie środków finansowych na działalność edukacyjną, statutową, pozyskiwanie trenerów, wolontariuszy dla działalności RCEE;

  • znaczenie i role RCEE w Płocku dla obszarów cennych przyrodniczo, stosunek RDOŚ i i władz samorządowych, biznesu do prowadzonych działań (nie jest to satysfakcjonujący stosunek - brak pewności finansowej);

Podsumowania seminarium dokonała Janina Kawałczewska. Przedstawiła problemy, jakie zgłaszali uczestnicy warsztatów:

  • zbyt mała współpraca RDOŚ z samorządami gmin, organizacjami ekologicznymi,

  • nie branie przez RDOŚ pod uwagę zgłaszanych przez gminy opinii dot. tworzenia obszarów, planów zadań ochronnych,

  • brak informacji o obszarach, o trwających procedurach związanych z PZO (ograniczenia się do informacji w internecie jest niewystarczające) konsultacje ws. PZO powinny odbywać się w każdej gminie, gdzie jest obszar,

  • brak szczegółowych informacji o obszarach Natura 2000; dlaczego chronione są gatunki i siedliska; brak materiałów informacyjnych dla szkół, organizacji, bibliotek,

  • projekty PZO są nierealne i nie są możliwe do realizacji zapisy w nich (uniemożliwiają życie społeczeństwa, działalności rolników, którzy od pokoleń na tych terenach gospodarują),

  • rolnicy gospodarujący na obszarach Natura 2000 nie otrzymują rekompensat w związku z ograniczeniem działalności rolniczej uwzględniającej wymogi dla obszaru,

  • brak środków finansowych dla gmin na zmiany studium, mpzp (miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego) do uwzględnienia pzo,

  • brak edukacji radnych, społeczeństwa, biznesu nt. gospodarowania na obszarach Natura 2000 (pierwszy projekt  z RCEE),

  • konieczna redukacja niektórych gatunkówo chronionych, zagrażających bezpieczeństwu ekologicznemu mieszkańców (np. bobry w dolinach rzek, dziki na terenach rolnych),

  • brak opisu granic obszarów Natura 2000,

  • konieczna współpraca RDOŚ z gminami, powiatami, organizacjami społecznymi,

  • brak inwentaryzacji obszarów Natura 2000 dostępnych dla społeczeństwa,

  • konflikty inwestycyjne w obszarach Natura 2000,

  • nie prowadzi się komunikacji ze społeczeństwem zamieszkującym obszary Natura 2000,

  • należy przeznaczyć większe środki finansowe na edukację ekologiczną społeczeństwa,

  • należy przekonać nauczycieli do prowadzenia edukacji ekologicznej na obszarach Natura 2000,

  • bardzo dobrą grupą edukacyjną są:

  • dzieci i młodzież,

  • seniorzy,

  • rolnicy, biznesmeni,

  • radni gmin,

  • sołtysi.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie